DE RADEN VAN ARBEIDERS-, SOLDATEN-, EN BOEREN AFGEVAARDIGDEN
een geschiedenis van de februarierevolutie in beelden, citaten en fragmenten

door Ronald de Vries




De autocratie: 1613-maart 1917

EEN ELITAIR PARLEMENT


Eeuw-vergadering van de Staatsraad
in het Mariinski-Paleis in 1901 (achterin, met papier in de handen, tsaar Nicolaas II) [Ilja Repin, olieverf, 1903, Russisch Museum, Sint Petersburg; foto: Annelies Moerings]

De Staatsraad kwam bijeen in de prachtige zaal van het Mariinskipaleis. De leden waren op leeftijd, de meeste van hen gepensioneerde bureaucraten en generaals en zetelden in gerieflijke met fluweel beklede leunstoelen, terwijl deftige lakeien in witte livrei thee en koffie serveerden. De Staatsraad had meer weg van een Engelse herenclub dan van een parlementaire bijeenkomst. Tijdens de debatten ging het er niet bepaald verhit aan toe, aangezien de meeste Raadsleden dezelfde monarchistische overtuigingen deelden, terwijl sommige 80-jarigen - er zaten er heel wat in de Raad - merkbaar hun kritische vermogens waren kwijtgeraakt. Zo kondigde een zekere generaal Stürler ooit aan het einde van een debat aan, dat hij met de meerderheid wilde meestemmen. Toen hem werd uitgelegd dat er nog geen meerderheid was, omdat het stemmen net was begonnen antwoordde hij geïrriteerd: Dat zei ik toch, ik stem mee met de meerderheid!
[Orlando Figes, Tragedie van een volk - De Russische revolutie 1891-1924, Amsterdam, 2006, pp. 279/80]


HET LEVEN ONDER DE TSAAR










Op ons gymnasium bestond iedere klas uit twee afdelingen, namelijk de eerste en de tweede. De eerste gold als een aristocratische afdeling, de tweede als een democratische.
In de eerste zaten voornamelijk ezelskoppen, zoontjes
van generaals, grootgrondbezitters, hoge ambtenaren
en financiers. In mijn afdeling, de tweede, zaten de kinderen van intellectuelen, kleine ambtenaartjes, joden, Polen. deze verdeling was duidelijk bewust gedaan, op bevel van hogerhand
Konstantin Paustovski (1892-1968) Verre jaren: herinneringen aan het tsaristische Rusland (u. h. Rus-sisch vert. d. Wim Hartog), Amsterdam, 1986/70, p. 205]


EEN PETITIE AAN DE TSAAR

Vorst, wij zijn hier met duizenden; we lijken mensen, maar in werkelijkheid hebben we evenmin als het Russische volk enige menselijke rechten, zelfs het recht te spreken, te denken, te vergaderen, onze noden te bespreken, of maatregelen te nemen om onze omstandigheden te verbeteren niet. Zij hebben ons tot slaaf gemaakt, onder bescherming, met hulp en medewerking van uw beambten. Zij sluiten ons op en verbannen ieder van ons die de belangen van de werkende klasse en het volk durft te behartigen. Zij straffen ons voor goede bedoelingen en een ontvankelijke geest als ware het een misdaad. Een onderdrukt en gekweld mens zonder rechten beklagen, is een zware misdaad. Het hele werkende volk en de boeren zijn onderworpen aan de willekeur van een bureaucratisch apparaat, bestaande uit verduisteraars van publieke middelen en dieven die zich helemaal niet bekommeren om de belangen van het Russische volk en deze zelfs schaden.
[Uit de petitie die de arbeiders van Sint Petersburg tsaar Nicolaas II op 9 (22) januari, 1905 wilden aanbieden]

Bloedige Zondag, 9 (22) jan. 1905: Soldaten v. h. Preobrazjenski Regiment “verdedigen” het Winterpaleis tegen arbeiders en hun gezinnen, “gewapend” met een petitie aan de tsaar. Zeker honderd mensen sterven. In 1917 zou het regiment zich onder gezag van de Sovjet plaatsen. [Sergei Ivanov, Boven: Het doodschieten, olie op linnen, 1905,  Rechts: Soldaten, brave borsten! Waar is jullie eer……, tempera en houtskool, 1905, Centr. Mus. v.d. Revolutie, Moskou]

 
STAKINGSCOMITEES WORDEN SOVJETS

In de eerste Sovjet van Sint Petersburg zaten 226 afgevaardigden en er werden ook enkele plaatsen aan vertegenwoordigers van de revolutionaire partijen toegewezen. In het Uitvoerend Comité van 22 man (2 vertegenwoordigers uit elk der zeven wijken en twee uit elk der vier grote vakbonden) hadden ze slechts een adviserende stem. [Oskar Anweiler, Die Rätebewegung in Russland 1905-1921,1958, p. 57]

Begonnen als stakingsleiding werd de Sovjet [van Petrograd] al snel een algemeen vertegenwoordigend politiek orgaan van de arbeiders en tot centrum van de revolutionaire beweging van het hoofdstedelijk proletariaat. Haar opgaven groeiden hier snel bovenuit tot een arbeidersparlement, dat overal over beraadslaagde [Anweiler, p. 58]

Toen op de tweede zitting van de Petersburgse Sovjet de vraag naar de vertegenwoordigers van de socialistische partijen voor het eerst opgeworpen werd, waren de partijlozen kwaad en riepen dat men bijeenkwam om algemene arbeiderszaken te bespreken en geen polemiek nodig had De gelijke deelname van socialistische partijen in het Uitvoerend Comité leek de arbeiders de beste oplossing. In november zaten er 562 gedeputeerden (waarvan 54 officiële vertegenwoordigers van 16 vakbonden) in de stedelijke Sovjet (één gedeputeerde voor 500 arbeiders die dus meer dan een kwart miljoen arbeiders vertegenwoordigden). [Anweiler, p. 65]


Toen stakende textielarbeiders in Ivanovo-Voznesensk een lijst van 24 eisen aan de regionale arbeidsinspecteur voorlegden, wilde hij dat ze een delegatie zouden kiezen om met hem te onderhandelen. De arbeiders die al 50 man gekozen hadden, hielden verkiezingen in alle fabrieken van de stad. Op 15 mei werd een Vergadering van Afgevaardigden (van 151 man) opgericht die een presidium als uitvoerend orgaan koos
Het eerste, typische model voor alle latere sovjets van arbeidersafgevaardigden was de Ivanovo-Voznesensk Sovjet, die half mei 1905 werd gevormd en twee en een halve maand bleef bestaan; dat is langer dan enige andere Sovjet. Het is goed om deze opmerkelijke organisatie van de Ivanovo-Voznesensk textielarbeiders nu in herinnering te brengen, vooral daar zij nooit de erkenning en bekendheid kreeg die ze verdiende. [N. N. Baturin, 1925, gecit. bij Solomon N. Schwarz, The Russian Revolution of 1905, Chicago/Londen, 1969/67, p. 338]

De eerste zitting van wat de Sovjet zou worden, werd op de avond van de 13e oktober gehouden in het Technologisch Instituut. Slechts dertig tot veertig gedelegeerden waren aanwezig. Er werd onmiddellijk besloten om het proletariaat van de hoofdstad op te roepen om een algemene staking af te kondigen en om afgevaardigden te kiezen. [Leo Trotski, 1905, H. 8: ‘The Creation of the Soviet of Workers’ Deputies’] 

Wat was de Sovjet van arbeidersafgevaardigden?
De Sovjet ontstond als een reactie op een objectieve behoefte, geboren uit de loop der gebeurtenissen. Het was een organisatie met gezag en toch zonder tradities; die onmiddellijk een veelsoortige massa van honderden, ja duizenden mensen aansprak, terwijl hij feitelijk niet beschikte over een organisatie; die de revolutionaire stromingen binnen het proletariaat verenigde; die in staat was tot initiatief en spontaan zelfbestuur en het allerbelangrijkste: hij kon vanuit een ondergronds bestaan binnen 24 uur aan de oppervlakte worden gebracht. …… Om meteen autoriteit in de ogen van de massa te hebben, moest zo’n organisatie gebaseerd zijn op de breedst mogelijke representatie. …… [“Per 500 arbeiders werd één afgevaardigde gekozen. Kleine industriële ondernemingen werden hiertoe tot één groep gecombineerd. De jonge vakbonden kregen ook het recht mensen af te vaardigen. Getalsmatige normen werden echter niet te strikt gehanteerd; in sommige gevallen vertegenwoordigden afgevaardigden slechts honderd of tweehonderd arbeiders of zelfs minder. – noot van Trotski] [Trotski, ‘The Creation of the Soviet of Workers’ Deputies’]

De tweeënvijftig dagen [13 okt.-3 dec.] van het bestaan van de eerste sovjet waren boordevol werk: de Sovjet, het Executief Comité, onafgebroken vergaderingen en drie kranten.” [Leo Trotski, Mijn Leven,1929, taalkundig gemoderniseerd PDF-doc. naar de vert. v. E. Brouwer, Amsterdam, 1930, p. 117]


DE TSAAR BELOOFT HET VOLK EEN DOEMA (PARLEMENT)

 18 oktober, de dag na het publiceren van het manifest, stonden voor de Petersburgse universiteit duizenden en nog eens duizenden nog niet bekoeld van de strijd, nog dronken van de geestdrift van de eerste zege. [Trotski, Mijn Leven, p. 118]
 


Wij dragen de regering op om plichtsgetrouw onze onwrikbare wil uit te voeren:[.…] om als een onwrikbare regel in te stellen, dat geen wet geëffectueerd zal worden zonder de goedkeuring van de Staatsdoema en dat de gekozen volksvertegenwoordigers de garantie zullen krijgen dat zij de wettigheid van de handelingen van Onze benoemde beambten mede mogen controleren.

[Uit het Constitutioneel Manifest van tsaar Nicolaas II van 17 oktober 1905]

Ilja Repin, De 17e oktober, olieverf op doek, 1906


HET EINDE VAN DE EERSTE SOVJETS


Leo Trotski (26 jr.), net een week voor-
zitter
v.h. Presidium v.d. Petersburgse
Sovjet, wordt op 3 dec. 1905 met alle
leden van het Uitvoerend Comité opge-
sloten, in afwachting van hun proces.

De voorzitter [Leo Trotski] (tot een officier): Ik vraag u de deur te sluiten en ons niet te storen.
De soldaten blijven in de gang en doen de deur niet dicht.
De voorzitter: We gaan verder met de vergadering. Wie wil het woord?
De afgevaardigde van de vakbond van kantoorpersoneel: Door dit grove geweld heeft de regering het argument voor een algemene staking versterkt en de staking zelf uitgeroepen. Het resultaat van de komende en beslissende actie van het proletariaat hangt van de troepen af. Laten zij het vaderland verdedigen! (De officier sluit de deur snel. De spreker verheft zijn stem)
Zelfs door gesloten deuren zal de broederlijke roep van de arbeiders, de stem van hun gekwelde land de soldaten bereiken!
De deur gaat open en een hoge marechaussee sluipt, doodsbleek (bang voor een kogel), naar binnen, gevolgd door tientallen politiemannen die zich achter de stoelen van de afgevaardigden opstellen.
De voorzitter:
Ik verklaar de vergadering van het Uitvoerend Comité voor gesloten. Een luid metalen gekletter klonk van beneden, alsof tientallen smeden op hun aambeelden sloegen. De afgevaardigden gooiden hun Brownings weg om die niet in handen van de politie te laten vallen!
Allen weigeren hun namen te noemen. Ze worden gefouilleerd en krijgen een nummer. Vervolgens worden ze weggevoerd door halfdronken gardesoldaten.
De Petersburgse Sovjet van Arbeidersafgevaardigden was in handen van de samenzweerders van Tsarskoje Selo [Tsarendorp; paleiscomplex waar de tsaar het grootste deel van het jaar verbleef].
[Uit: Leo Trotski: 1905: H. 20 ‘The Last Days of the Soviet’]


Heroprichting van de Sovjets: febr.-mrt. 1917

DE DOEMA LAAT ZICH DOOR DE TSAAR VOOR DE DERDE KEER ONTBINDEN


Zitting van de 4e Doema (1912-25 februari 1917) in het Taurische Paleis. (1e Doema: 24 april-8 juli 1906;
2e Doema: 20 febr.-2 juli 1907; 3e Doema: 1907-1912)
Mijn ongeduld veranderde in razernij toen de matte operator in gesprek meldde. Ik kwam er echter snel achter het belangrijkste politieke nieuws van de ochtenduren van die onvergetelijke dag. Het besluit om de Doema te ontbinden was gepubliceerd en de [vierde] Doema had geweigerd uiteen te gaan en koos een Voorlopige Comité bestaande uit vertegenwoordigers van alle fracties, behalve de Rechtse. […..]

Het idee om de plaats van de Regering in te nemen was volkomen vreemd aan de Voorlopige Comité van de Doema, die op de ochtend van de 27e februari was gekozen. Dit Doema-Comité dat werd voorgezeten door Rodzianko was met een specifiek doel gevormd dat officieel bekend werd gemaakt: “het herstellen van de orde in de hoofdstad en het leggen van contact met publieke organisaties en instellingen.
Het leidt geen twijfel dat deze daad van deze Voorlopige Commissie van de Doema een revolutionaire daad van het Progressieve Blok was.

[N. N. Sukhanov, The Russian Revolution 1917- A personal Record (oorspr. Russisch, 1922 vert. d. Joel Carmichael), Princeton, 1983/62, p. 34/35; vert. R. d. V.]


OPROEP IN PETROGRAD TOT VORMING VAN EEN SOVJET

Kameraden, de tijd waarnaar we hebben uitgekeken, is aangebroken! Het volk is opgestaan tegen z’n onderdrukkers. Verspeel geen minuut! Kameraden, de tijd waarnaar we hebben uitgekeken, is aangebroken! Het volk is opgestaan tegen z’n onderdrukkers. Verspeel geen minuut! Vorm wijkraden van arbeiders! Haal er afgevaardigden van de soldaten bij!
[Man, schreeuwend vanaf een lantaarnpaal in Petrograd, 23-26 febr. 1917; opgetekend door I. Gordienko, Iz boevogo proshlogo, Moskou, 1957, p. 58; gecit. bij Tsuyoshi Hasegawa, The Februari Revolution: Petrograd 1917, Washington, 1981, p. 326]

Het vurig verlangde uur is aangebroken. Het volk zal de macht overnemen. De revolutie is begonnen. Verlies geen minuut. Creëer vandaag nog een voorlopige revolutionaire regering. Alleen organisatie kan onze krachten versterken. Kies bovenal afgevaardigden en laat hen een netwerk vormen. Schep een Sovjet, beschermd door de troepen.
[Pamflet getekend door De Sovjet van Arbeidersafgevaardigden in  oprichting, waarschijnlijk uitgevaardigd door de partij-afdeling Viborg van de Bolsjewieken; gecit. bij E. N. Burdzhalov, Russia’s Second Revolution,The Februari 1917 Uprising in Petrograd, 1987 (oorspr. 1967)

 


Arbeiders van de Poetilov-fabriek in vergadering bijeen.


Burgers, de vertegenwoordigers van de arbeiders, soldaten en inwoners van Petrograd [Voorlopig Uitvoerend Comité], bijeengekomen in de Staatsdoema, kondigen aan dat de eerste zitting van hun vertegenwoordigers plaats zal vinden om 19.00 u. in het gebouw van de Staatsdoema. Alle troepen die de zijde van het volk gekozen hebben, moeten onmiddellijk hun vertegenwoordigers kiezen, één per compagnie. Fabriekarbeiders kiezen per 1000 man één afgevaardigde. Fabrieken met minder dan 1000 arbeiders moeten elk één afgevaardigde kiezen.


[Uit: Izvestija (Berichten; orgaan van de Sovjet), nr. 1, 27 februari 1917, p. 1]



Het oude regiem heeft het land geruïneerd en de bevolking uitgehongerd. Dit was niet langer te verdragen en de inwoners van Petrograd zijn de straat opgegaan om hun ongenoegen tot uiting te brengen. Zij werden begroet met een regen van kogels. In plaats van brood gaven de ministers van de tsaar hun lood.

De soldaten wilden echter niet tegen het volk optreden en keerden zich tegen de Regering. Samen met het volk grepen zij naar de wapens en munitie en belangrijke regeringsinstellingen.

De strijd gaat nog door en moet tot het einde gevoerd worden. De oude macht moet volledig vernietigd worden om de weg vrij te maken voor een volksregering. Daarin ligt de redding voor Rusland.

Om deze strijd voor democratie tot een goed einde te brengen, moet het volk zijn eigen regeringsorgaan scheppen. Gisteren, 27 februari is er in de hoofdstad een Sovjet van Arbeidersafgevaardigden, bestaande uit vertegenwoordigers van de fabrieken, molens, opstandige troepen en democratische en socialistische partijen en groepen gevormd. De Sovjet die in de Doema zitting houdt, heeft zich als voornaamste taak de organisatie van de krachten van het volk en de strijd voor de bestendiging van politieke vrijheid en regering door het volk gesteld.

De Sovjet heeft commissarissen aangesteld om het gezag van het volk in de wijken van Petrograd te vestigen. Wij nodigen de gehele bevolking van de hoofdstad uit om zich direct achter de Sovjet op te stellen, om lokale comités op te richten in hun wijken en om het bestuur van lokale zaken in eigen hand te nemen.

Allen tezamen, met vereende krachten, zullen we strijden om de oude regering compleet weg te vagen en om een Grondwetgevende Vergadering op basis van universeel, gelijk en direct kiesrecht in het leven te roepen.

[Uit: Izvestiia nr. 1, 28 februari 1917, p. 2]


Pavel Filonov
, The Februari Revolution
, gemengde techniek op papier,
1924-26, Russisch Museum, Sint Petersburg


DE SOVJET ALS VOLKSVERGADERING


Skobelev was voorzitter, maar wist niet hoe hij de rumoerige zaal tot de orde moest roepen. Dit verhinderde de Sovjet echter niet om op haar 1e zitting [27 febr. (12 mrt.) 1917] haar taak, vitaal voor de revolutie, te vervullen: de concentratie van alle ideologische en organisatorische kracht van de Petersburgse democratie met onweersproken gezag en een vermogen tot snelle en besluitvaardige actie.”
[Sukhanov, p. 60]

En wat gebeurt er in de Sovjet? vroeg iemand aan een man die vanachter het gordijn tevoorschijn kwam. Hij maakte een hopeloos gebaar met z’n hand: Een massa-bijeenkomst! Iedereen die maar wil kan het podium betreden en zeggen wat hij wil .... [Sukhanov, p. 87]

Het aantal arbeiders- en soldatenafgevaardigden was met de dag blijven groeien; het aantal toegekende mandaten had de 3000 al bereikt. Hiervan waren er 2000 bij soldaten terecht gekomen. Zo’n vergadering was belachelijk voor een permanent wetgevend orgaan. Voor zo’n aantal waren er gewoon geen geschikte ruimtes in Petersburg te vinden. [Sukhanov pp. 222/23]

 



Uitvoerend Comité v.d. Sovjet v. Petrograd in vergadering;
tweede v. links, zittend, Nicolaj Tsjcheïdze, voorz. v.h. presidium.
 Leden van het Uitv. Com. werden elke minuut door elke mogelijke afgevaardigde van de meest onverwachte organisaties en groepen die eisten dat zij tot de Sovjet zouden worden toegelaten, ontboden. Zij wilden participeren in de omwenteling en onderdeel worden van het centrum van de revolutionaire democratie. Officials van de Post en Telegraaf kwamen langs, leraren, ingenieurs, Zemstwo en gemeentelijke functionarissen, vertegenwoordigers van de artsen, de advocaten, de ‘Socialistische officieren’, de kunstenaars, zij dachten allen dat zij in de Sovjet thuis hoorden. [Sukhanov, p. 85]

Het Uitv. Com. moest zelf al het werk verrichten en een schema voor het regeren ontwikkelen. Dit schema werd direct en probleemloos door de Sovjet goedgekeurd. Het besef hiervan doordrong ieder lid van het Uitv. Com. haast onmerkbaar en snel; wij wijdden onszelf aan ons werk bijna zonder ons te bekommeren om wat er in de naastgelegen hal [waar de plenaire Sovjet vergaderde] gaande was
[Sukhanov, p. 86]


Ook de burgers waren lang niet alle door arbeiders gekozen. Vele personen kwamen op persoonlijk verzoek, door protectie of eenvoudig door hun eigen sluwheid in de Sovjet, radicale advocaten en artsen, studenten, journalisten die verschillende twijfelachtige groepen en meestal alleen maar hun eigen eerzucht vertegenwoordigden. Deze evidente vervalsing van het karakter van de Sovjet werd gaarne geduld door de leiders, die er niet afkerig van waren de al te wrange essence van de fabrieken en kazernes met het lauw watertje van het beschaafd kleinburgerdom te verdunnen. Vele van deze willekeurlingen, avonturiers, usurpators en aan het spreekgestoelte gewende zwetsers verdrongen met behulp van hun ellebogen voor geruime tijd de zwijgende arbeiders en de weifelende soldaten.

[Leo Trotzki, Geschiedenis der Russische Revolutie 1, Amsterdam, 1977 (1929-32), pp. 265/66; vert. v. J. Valkhoff, 1936]

 
Eerste zitting v.d. Moskouse Sovjet van Arbeiders- en Soldatenafgevaardigden
in februari 1917



SOLDATEN REDIGEREN DE WETTEN VAN DE PETROGRADSE SOVJET

Rond 10.00 [1 maart 1917] uur trof ik, terwijl ik terugging, achter het gordijn van Kamer 13, waar het Uitv. Com. [Uitvoerend Comité] kort tevoren in zitting was geweest,
de volgende scène aan:



N. D. Sokolov [lid v.h. Uitv. Com.] zat aan een tafel te
schrijven. Hij was aan alle kanten omringd door soldaten,
die stonden, zaten en op de tafel leunden, die half dic-teerden
en half omschreven wat hij moest opschrijven.
Door mijn hoofd flitste de beschrijving die Tolstoj gaf van
hoe hij verhalen met kinderen schreef in de school van Jasnaja Poljana.

Het bleek dat dit een comité was dat gekozen was door
de Sovjet om een Bevel voor de soldaten op te stellen. Er was geen agenda en geen enkele discussie; iedereen was aan het woord en ging geheel op in het werk en formuleer-
de een collectieve mening zonder erover te stemmen. Ik
stond erbij en luisterde uiterst geïnteresseerd. Toen de
tekst klaar was, schreven zij erboven: Bevel No.1.
[Sukhanov, p. 113]



Binnen 24 uur na de onderhandelingen moesten het Doema Comité [voorloper van de Voorlopige Regering] en de lei-
ders van het Uitvoerend Comité toezien hoe de vrucht van hun onderhandelingen krachtig uit handen werd gerukt.
Bevel nr. 1, waarvan de leden van het Doema Comité,
tijdens de onderhandelingen, weinig benul hadden, sloeg
elke mogelijkheid om de steun van de soldaten te verwer-
ven, aan duigen.
[Hasegawa, The Februari Revolution, 1981, p. 421]

 

Bevel No. 1.

   1 maart 1917

Aan het garnizoen van het Militaire District van Petrograd, aan alle soldaten van de wacht, leger, artillerie en vloot ter onmiddellijke en exacte uitvoering en aan de arbeiders van Petrograd ter informatie.

De Sovjet van Arbeiders- en Soldatenafgevaardigden heeft besloten:

(1)      Er moeten onmiddellijk Comités gekozen worden in alle compagnies, bataljons, regimenten, artilleriedivisies, gevechtseenheden, eskaders en individuele eenheden van de verschillende vormen van gekozen militaire commando’s en alle marinevaartuigen uit de gekozen vertegenwoordigers van de manschappen van de bovengenoemde eenheden.

(2)      Alle eenheden die hun afgevaardigde nog niet naar de Sovjet van Arbeidersafgevaardigden gestuurd hebben, moeten één afgevaardigde per compagnie sturen. Deze vertegenwoordigers moeten met schriftelijke verklaring op 2 maart om 10.00 uur verschijnen in het gebouw van de Staatsdoema verschijnen.

(3)      Bij alle politieke acties zijn de militaire eenheden onderworpen aan de Sovjet van Arbeider- en Soldatenafgevaardigden en hun commissies.

(4)      De bevelen van de Militaire Commissie van de Staatsdoema moeten gehoorzaamd worden, behalve als ze in strijd zijn met de bevelen en besluiten van de Sovjet van Arbeiders- en Soldatenafgevaardigden.

(5)      Alle soorten wapens, zoals geweren, machinegeweren, gewapende voertuigen en anderen moeten ter beschikking en onder controle van de compagnie- en bataljoncommissies gesteld worden en in geen geval aan officieren ter beschikking gesteld worden, zelfs niet op bevel.

(6)        In diensttijd en in functie moeten soldaten een strikte militaire discipline in acht nemen, maar buiten diensttijd, in hun politieke, burger- en privéleven, zullen soldaten precies dezelfde rechten genieten als alle andere burgers. In het bijzonder worden het ‘in de houding’ gaan staan en de groetplicht buiten dienstijd opgeheven.

(7)      Op dezelfde manier wordt het aanspreken van officieren met eretitels (‘Uwe Excellentie’, ‘Eerwaarde’ enz.) opgeheven en vervangen door de volgende aanspreekvormen, ‘Meneer de Generaal’, ‘Mijnheer de Kolonel’ enz.

Het is verboden dat soldaten van hogere rang hun ondergeschikten grof aanspreken en tutoyeren; elke inbreuk hierop, evenals elke onenigheid tussen officieren en soldaten moet door de soldaten worden gerapporteerd aan de Compagnie-commissies.


 

Dit bevel moet in alle compagnieën, bataljons, regimenten, vlootonderdelen, gevechtseenheden en andere strijdgroepen en niet-strijdgroepen worden voorgelezen.

De Petrogradse Sovjet van Arbeider- en Soldatenafgevaardigden



DE SOVJET DEELT DE MACHT MET EEN VOORLOPIGE REGERING

En de zegevierende soldaten weten evengoed dat zij de overwinning slechts kunnen voltooien en consolideren door de band met hun officieren in stand te houden (luid en langdurig applaus en geroep uit het publiek). Ik kan u horen. Er werd mij gevraagd: Door wie bent u gekozen? Niemand heeft ons gekozen, want als we gewacht hadden op een verkiezing door het volk hadden we de vijand de macht niet kunnen ontfutselen. […..] Wij zijn gekozen door de Russische Revolutie

[Uit de rede v. minister Miljoekov (foto 2e v. rechts, 2e rij) op 2 mrt i.d. Catharinazaal v.h. Taurische Paleis in: Izwestija nr. 6, 2 mrt. 1917, p. 1; bron: Browder & Kerensky (red.), The Russian Provisional Govenment 1917 Documenten, 1961, p. 130]



Kameraden en burgers!

De nieuwe regering, die is gevormd uit sociaal gematigde elementen van de maatschappij, heeft vandaag alle hervormingen waarvan ze plechtig heeft beloofd ze uit te voeren - deels in het proces van de strijd tegen het oude regiem, deels als resultaat van deze strijd - bekend gemaakt. Onder deze hervormingen zijn er enkele die in brede democratische kringen verwelkomd zouden worden: politieke amnestie, het voorbereiden van een Grondwetgevende Vergadering, de realisatie van burgerlijke vrijheden en de opheffing van de beperkingen voor de nationaliteiten. En wij geloven dat de democratie de regering in zoverre zij handelt om deze verplichtingen te realiseren en resoluut strijdt tegen het oude regiem, steun moet geven.

 [Tekst, volgend op de verklaring van de Voorlopige Regering in de Izvestiia van 3 maart 1917; gecit. bij Hasegawa, p. 544/45]

 I. Vladimirov, Izwestija lezen, 3 maart 1917


DE AUTOCRATIE VALT


De vrijheid van Rusland
, ansichtkaart door onbekende kunstenaar, 1917 (soldaten voor het Taurische Paleis)

Mensen vierden het einde van het tsarendom door de vlag op gebouwen te hijsen. Een oude dame liep de hoofdstraat van de stad in en toen ze de rode vlaggen zag die de straat versierden, riep ze hardop in haarzelf: Wat is er aan de hand? Er hangen zoveel vlaggen uit. Is het vandaag een tsaristische feestdag? [Hasegawa, The Februari Revolution, 1981, p. 568]

 
Nikolaas II tekent verklaring op 2 maart 1917; 2e v. links: stafchef Aleksejev, 4e v. links: Georgi Lvov, premier van de Voorlopige Regering [Onbekende schilder, De troonsafstand]


Plotseling begon er iemand hard op het raam te kloppen. Iedereen schrok. Aan de manier van kloppen, snel en opgewonden begreep ik dat er iets gebeurd was.
Ratsjinski ging open doen. Varvara Petrovna sloeg een kruis. Alleen de waarzegster verroerde geen vin.
Ossipenko kwam met z'n hoed nog op en zijn jas nog aan de eetkamer binnenstormen en had zelfs de moeite niet genomen om zijn overschoenen uit te doen.
In Petersburg is het revolutie, schreeuwde hij. De regering is omvergeworpen.
Zijn stem begaf het, hij viel op een stoel neer en barstte in tranen uit.
Even viel er een volledige stilte. Je hoorde niets anders dan Ossipenko die huilde als een kind, hikkend naar adem.
Mijn hart begon te bonken. De adem stokte me in de keel en ik voelde dat ook mij de tranen over de wangen liepen.
Ratsjinski pakte Ossipenko bij zijn schouder en schreeuwde: Wanneer? Hoe? Toe, zeg op!
Hier …. hier …., prevelde Ossipenko en haalde een lang, smal strookje van de telegaaf uit zijn jaszak. Ik kom net van het telegraafkantoor …. hier staat alles …. alles …..!
Ik pakte de strook uit zij hand en begon hardop de oproep van de Voorlopige Regering voor te lezen.
Eindelijk! Mijn handen trilden. Ook al had gedurende de laatste maanden het hele land op dergelijke gebeurtenissen zitten wachten, dit kwam toch als een donderslag.
[Herinnering van Konstantin Paustovski uit het provinciestadje Jefremov, 200 km. ten zuiden v. Moskou; in: Onrustige jeugd: Prelude op de Russische revolutie (u. h. Russisch vert. d. Wim Hartog), Amsterdam, 1992/76, p. 286/87]